షేర్: f 𝕏 ✉ ✈ in @
globaltimestelugu.in 20 నవం 2026, 10:12 ఉద.
అభివృద్ధి

నగరాలకు అభివృద్ధి.. ప్రకృతికి మనుగడ కావాలి

World news in Telugu, you can trust
ప్రచురణ తేదీ: 20 నవం 2026, 10:12 ఉద. రచన: One News Desk
0 వ్యాఖ్యలు
నగరాలకు అభివృద్ధి.. ప్రకృతికి మనుగడ కావాలి

Development of Cities : ఆ ర్ధిక ప్రగతికి నగరాల విస్తరణ అవసరమే. అయితే పర్యావరణ వ్యవస్థలను ధ్వంసం చేస్తూ సాధించే అభివృద్ధి చివరకు నగరాల మనుగడకే ముప్పుగా మారు తుంది. భారతదేశ నగరాలు వేగంగా విస్తరిస్తున్నాయి. కొత్త రహదారులు, ఫ్లైఓవర్లు, ఆకాశహర్మ్యాలు, పారిశ్రామిక కారి డార్లు పట్టణాల రూపురేఖలను మారుస్తున్నాయి. ఉపాధి అవకాశాలను పెంచుతూ, రవాణా సౌకర్యాలను మెరుగు పరుస్తున్న ఈ విస్తరణ దేశ ఆర్థిక ఆకాంక్షలకు ప్రతిబింబం. అయితే, ఈ ప్రగతి వెనుక ఒక తీవ్రమైన వైరుధ్యం దాగి ఉంది. నగరాలు ఎంత వేగంగా విస్తరిస్తున్నాయో, వాటి మనుగడకు ఆధారమైన ప్రకృతి వనరులు అంతే వేగంగా కనుమరుగవుతున్నాయి. పర్యావరణ పునాదులను బలిపెట్టి సాధించే ఆర్ధిక వృద్ధి ఎంతోకాలం నిలబడదు. ఈ సవాలు ఎంత పెద్దదో గణాంకాలే చెబుతున్నాయి. 2025 జూలైలో ప్రపంచ బ్యాంకు విడుదల చేసిన నివేదిక ప్రకారం, భారత దేశ పట్టణ జనాభా 2050 నాటికి దాదాపు 95.1 కోట్లకు చేరుకోనుంది. 2030నాటికి దేశంలో కొత్తగా ఏర్పడే ఉద్యో గాల్లో 70 శాతం నగరాల నుంచే వస్తాయని అంచనా. ఇంతటి జనాభా అవసరాలను తీర్చాలంటే గృహవసతి, రవాణా, నీటి సరఫరా, పారిశుధ్యం, విద్యుత్ వంటిమౌలిక సదుపాయాలను భారీగా విస్తరించాల్సి ఉంటుంది. అయితే, సహజ వనరులను నాశనం చేసుకోకుండా నగరాలు ఈ అభివృద్ధిని ఎలా సాధిస్తాయన్నదే అసలు ప్రశ్న. అస్తవ్యస్త పట్టణీకరణకు కనిపిస్తున్న ప్రధాన పరిణామాల్లో సహజ జలవనరుల అంతర్ధానం ఒకటి.

Development of Cities : ప్రకృతి జలమార్గాలను నిర్లక్ష్యం చేయడం

చెరువులు, కుంటలు, సరస్సులు, చిత్తడి నేలలు, సహజ వాగులు రియల్ ఎస్టేట్, వాణిజ్య కార్యకలాపాల కోసం క్రమంగా కనుమరుగవుతు న్నాయి. ఇవి అభివృద్ధికి అడ్డుగా ఉన్న ఖాళీ స్థలాలు కావు. వర్షపు నీటిని నిల్వ చేయడం, భూగర్భ జలాలను పెంపొం దించడం, స్థానిక ఉష్ణోగ్రతలను నియంత్రించడం, జీవవైవి ధ్యాన్ని కాపాడటం వంటి కీలక విధులను నిర్వహిస్తాయి. వీటిని కోల్పోయినప్పుడు భారీ వర్షాలను తట్టుకునే స హజ సామర్థ్యాన్ని నగరాలు కోల్పోతాయి. అందుకే పట్టణ వర దలు కేవలం అధిక వర్షపాతం వల్లే సంభవించవు ప్రకృతి జలమార్గాలను నిర్లక్ష్యం చేయడం, అస్తవ్యస్త నిర్మాణాలు కూడా వాటికి ప్రధాన కారణాలే. 2026 జూలైలో కేంద్ర గృహనిర్మాణ, పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వశాఖ పట్టణ వరదలకు కారణమవుతున్న అంశాల్లో తక్కువ సమయంలో కురిసే భారీ వర్షాలు, ప్రణాళిక లేని విస్తరణ, జలవనరుల ఆక్రమణలు, సరైన మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థలు లేక పోవడం వంటివి ఉన్నట్లు గుర్తించింది. హైదరాబాద్, బెంగ ళూరు, చెన్నై వంటి నగరాల్లో తరచూ ఎదురవుతున్న వరదలు ఒక విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ప్రకృతి వ్యవ స్థలు సమర్థంగా పనిచేస్తున్నప్పుడే కాంక్రీట్ మౌలిక సదు పాయాలు పూర్తిస్థాయిలో ఉపయోగపడతాయి. పర్యావం ణంపై పట్టణీకరణ ప్రభావం వరదలతోనే ఆగిపోవడం లేదు. కాంక్రీట్ నిర్మాణాలు పెరగడం, పచ్చదనం తగ్గిపోవ డం, వాహనాల రద్దీ అధికమవడం నగరాలను మరింత వేడిగా, అనారోగ్యకరంగా మారుస్తున్నాయి.

ప్రకృతి జలమార్గాలను నిర్లక్ష్యం చేయడం

2025లో ప్రపంచ బ్యాంకు వెల్లడించిన అంచనాల ప్రకారం, కొన్ని భారతీయ నగరాల మధ్య ప్రాంతాల్లో ఉష్ణోగ్రతలు చుట్టు పక్కల ప్రాంతాల కంటే 3-4 డిగ్రీల సెల్సియస్ అధికంగా నమోదవుతున్నాయి. దీనికి ప్రధాన కారణం ‘పట్టణ ఉష్ణోద్వీప ప్రభావం’. మరోవైపు, కౌన్సిల్ ఆన్ ఎనర్జీ, ఎన్విరాన్ మెంట్ అండ్ వాటర్ అధ్యయనం ప్రకారం దేశంలోని 57 శాతం జిల్లాల్లో నివసిస్తున్న 76శాతం జనాభా అధిక లేదా అత్యధిక వేడి ముప్పును ఎదుర్కొంటున్నారు. ముఖ్యంగా బహిరంగ ప్రదేశాల్లో పనిచేసే కార్మికులు, వీధి వ్యాపారులు, పిల్లలు, వృద్ధులపై దీని ప్రభావం తీవ్రంగా ఉంటుంది. వాయు కాలుష్యం పట్టణ జీవనాన్ని దెబ్బతీస్తున్న మరో ప్రధాన సమస్య. వాహనాల పొగ, నిర్మాణ ధూళి, పారిశ్రా మిక ఉద్గారాలు, చెత్త దహనం, డీజిల్ జనరేటర్లు నగర ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని ప్రమాదంలోకి నెడుతున్నాయి. సమర్థ మైన ప్రజా రవాణా లేకపోవడం ప్రైవేటు వాహనాల విని యోగాన్ని పెంచుతూ కాలుష్యాన్ని మరింత తీవ్రతరం చే స్తోంది. కేవలం రహదారుల విస్తరణతో ఈ సమస్యతీరదు. నమ్మకమైన ప్రజా రవాణా, నడిచేందుకు అనువైన వుట్ పాత్లు, సైక్లింగ్ మార్గాలు, నివాస వాణిజ్య ప్రాంతాల మధ్య సమర్థమైన అనుసంధానం అవసరం. జనాభా పెరు గుదల, నిర్మాణాల విస్తరణ నగరాల నీటి భద్రతపైనా తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయి. నీటి అవసరాలు పెరుగుతున్న సమయంలో భూగర్భ జలాల పునరుద్ధరణ ప్రాంతాలు క్షీణి స్తున్నాయి. ఫలితంగా అనేక నగరాలు వందల కిలోమీటర్ల దూరంలోని నదులు, జలాశయాలపై ఆధారపడాల్సి వస్తోం ది. నీటి సరఫరాను కేవలం ఇంజినీరింగ్ సమస్యగా చూడటం సరైన విధానం కాదు. తప్పనిసరికావాలి.

సమస్యలు మహానగరాలకే పరిమితం కాలేదు

ఈ సమస్యలు మహానగరాలకే పరిమితం కాలేదు. చిన్న పట్టణాలు, కొత్తగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రాంతాలు కూడా సరైన మాస్టర్ ప్లాన్లు, వ్యర్థాల నిర్వహణ సదుపాయాలు లేకుండానే విస్తరిస్తున్నాయి. 2026 జూలైలో వరల్డ్సోర్సెస్ ఇన్స్టిట్యూట్ వెల్లడించిన అధ్యయనం ప్రకారం, భారతదేశ పట్టణీకరణ అధికారిక నగర పరిధులను దాటి శివారు ప్రాం తాల్లోనూ వేగంగా జరుగుతోంది. అందువల్ల మున్సిపల్ సరిహద్దులను దాటిసమన్వయంతో కూడిన ప్రాంతీయప్రణా ళిక అవసరం మరింత పెరిగింది. స్థిరమైన పట్టణాబి, వృద్ధి కోసం భారతదేశంలో ప విధానాలు, చట్టాలు లేవనికాదు. వాటి అమలు, జవాబుదారీతనంలోనే అసలు లోపాలున్నాయి. రియల్ ఎస్టేట్, వ్యాపార ప్రయోజనాల ఒత్తిడితో మాస్టర్ ప్లాన్లలో తరచూనిబంధనలను mm సడలించడం, మున్సి పాలిటీ లు, జలమండలి, రెవెన్యూ, అటవీ శాఖలమధ్య సమన్వయ లోపం, పట్టణ స్థానిక సంస్థలకు తగిన ఆర్ధిక, సాంకేతిక స్వయం ప్రతిపత్తి లేకపోవడం ప్రధాన అడ్డంకులుగా మారా యి. పర్యావరణ అనుమతులు కేవలంకాగితాలకే పరిమితం కాకూడదు. నిర్మాణాలకు అనుమతులు ఇచ్చే ముందే వరద మైదానాలు, చిత్తడినేలలు, కొండ ప్రాంతాలు, సహజ జల మార్గాలను గుర్తించి కఠినంగా రక్షించాలి. పట్టణాభివృద్ధి పర్యవేక్షణలో పౌరుల భాగస్వామ్యానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.

ప్రజారవాణా వ్యవస్థలను అభివృద్ధిలో అంతర్భాగంచేయాలి

2050 నాటికి భారత్కు పర్యావరణ అనుకూల, వాతావరణ మార్పులను తట్టుకోగల పట్టణ మౌలికసదుపాయాల అభి వృద్ధికి 2.4లక్షల కోట్లడాలర్లకు పైగా పెట్టుబడి అవసర మవుతుందని ప్రపంచ బ్యాంకు అంచనా వేసింది. ఈ భారీ పెట్టుబడులను నగరాల రూపురేఖలను మార్చుకునే అవకా శంగా మలుచుకోవాలి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పలు నగరాలు అనుసరిస్తున్న ‘స్పాంజ్ సిటీ’ నమూనాను, ‘నీలిఆకువచ్చ మౌలిక సదుపాయాలను’ మన నగరాలకు అన్వయించుకో వాలి. నీరు భూమిలోకి ఇంకేలా రూపొందించిన రహదా రులు, పట్టణ అడవులు, చెరువుల పునరుద్ధరణ, వికేంద్రీకృత వ్యర్థాల నిర్వహణ, ఇంధన సామర్థ్యం కలిగిన ప్రజారవాణా వ్యవస్థలను అభివృద్ధిలో అంతర్భాగంచేయాలి. అంతిమంగా ఒక నగరం సాధించిన ప్రగతిని ఫ్లైఓవర్లు, ఆకాశహర్మ్యాలు, రహదారుల కిలోమీటర్లతో మాత్రమే కొలవకూడదు. స్వచ్ఛ మైనగాలి. అందుబాటులో ఉండే పచ్చనిప్రదేశాలు, నిరంతర నీటి సరఫరా, సమర్థమైన మురుగు నీటిపారుదల, తీవ్రమైన వేడినుంచి రక్షణ కూడా అభివృద్ధికి కొలమానాలు కావాలి. ఆర్ధిక ప్రగతి, పర్యావరణ పరిరక్షణ పరస్పర విరుద్ధమైన లక్ష్యాలు కావు, ఒకదానిపై మరొకటి ఆధారపడి ఉంటాయి. ప్రకృతిదృశ్యాలను కాంక్రీట్ అరణ్యాలుగా మార్చడమే ప్రగతి అన్న సంకుచిత ఆలోచన నుంచి బయటపడాలి. పర్యావరణ సమతుల్యతను దెబ్బతీయకుండా ప్రజలకు ఉపాధి, మెరుగైన జీవన ప్రమాణాలు, అవకాశాలను కల్పించే నగరాలే నిజ మైన అభివృద్ధికి ప్రతీకలు. నగరాలకు విస్తరణ కావాలి కానీ ప్రకృతిమనుగడకు తగినం త స్థలం కావాలి. ఈ రెండింటి మధ్య సమన్వయం సాధిం చినప్పుడే భారతీయ నగరాల భవిష్యత్తు సురక్షితంగా ఉంటుంది.

-డిజె మోహన రావు

#అభివృద్ధి
Development of Cities : ఆ ర్ధిక ప్రగతికి నగరాల విస్తరణ అవసరమే. అయితే పర్యావరణ వ్యవస్థలను ధ్వంసం చేస్తూ సాధించే అభివృద్ధి చివరకు నగరాల మనుగడకే ముప్పుగా మారు…